Ciąża i poród

Konflikt serologiczny cz.II

Diagnostyka konfliktu serologicznego.

Pierwszym badaniem, które należy wykonać u każdej ciężarnej, niezależnie od grupy krwi i czynnika Rh, jest ocena obecności przeciwciał przeciwerytrocytarnych w surowicy krwi. Badanie to umożliwia wykrycie wszystkich immunizacji, nie tylko u pacjentek z grupą krwi Rh (-). Jeżeli wynik badania jest ujemny u ciężarnych z grupą krwi Rh (-), celowe jest jego powtórzenie na przełomie II i III trymestru ciąży oraz w okresie okołoporodowym.

Dodatni wynik badania w I trymestrze przemawia za obecnością przeciwciał, które powstały w poprzedniej ciąży. Pojawienie się przeciwciał w kolejnych badaniach lub wzrost ich miana świadczy o tym, że płód ma grupę Rh (+). Wymaga to powtarzania badań co 4 do 6 tygodni.

Stwierdzenie obecności przeciwciał w surowicy krwi ciężarnej jest wskazaniem do wykonania badania USG celem dalszej diagnostyki w kierunku choroby hemolitycznej. W przypadku narastania miana przeciwciał anty Rh lub przebytej choroby hemolitycznej w poprzednich ciążach konieczne jest przeprowadzenie dokładniejszych badań, niestety inwazyjnych: amniopunkcji oraz kordocentezy.

W przypadku stwierdzenia ciężkiej niedokrwistości lub obrzęku uogólnionego płodu przystępujemy do terapii wewnątrzmacicznej. Polega ona na powtarzanym co 10 do 14 dni przetaczaniu (transfuzji) wewnątrzmacicznym krwi. Takie zabiegi wykonuje się kilka razy, do czasu osiągnięcia przez płód dojrzałości, co następuje około 35 tygodnia ciąży i wówczas należy wywołać poród drogą pochwową lub ewentualnie cięciem cesarskim (konflikt serologiczny nie jest wskazaniem do cięcia cesarskiego!).

Zagrożenie związane z konfliktem serologicznym można w bardzo znacznym stopniu ograniczyć podając immunoglobulinę anty D. Immunoglobulina zastosowana w okresie możliwego przecieku płodowo - matczynego wiąże się z antygenem D (Rh) krwinek płodu, eliminuje je z krążenia matki i uniemożliwia wytworzenie pamięci immunologicznej. Skuteczność profilaktyki poporonieniowej i poporodowej szacowana jest na 96-98%.

W Polsce obowiązuje następujący schemat podawania immunoglobulikny anty D:
Podanie 50g immunoglobuliny anty D wszystkim kobietom Rh (-), bez przeciwciał anty Rh: po poronieniu samoistnym, po poronieniu sztucznym, po wyłyżeczkowaniu ciąży obumarłej, po operacji ciąży ekotopowej, po wykonaniu amniopunkcji, kordocentezy, biopsji kosmówki; po stwierdzeniu krwawienia z dróg rodnych (poronienie zagrażające);
Podanie 150g immunoglobuliny anty D wszystkim pacjentkom z grupą Rh (-), bez przeciwciał, które urodziły dziecko Rh (+): po porodzie fizjologicznym, po porodzie ciąży obumarłej, przy krwawiącym łożysku przodującym.
Podanie 300g immunoglobuliny anty D tej samej grupie pacjentek: po porodach w ciąży mnogiej, po cięciu cesarskim, po porodach zabiegowych, po ręcznym oddzieleniu łożyska, po wyłyżeczkowaniu jamy macicy.

Profilaktyczne podanie 150g immunoglobuliny anty D w 28 tygodniu ciąży wszystkim kobietom Rh (-) bez przeciwciał anty Rh uzupełnione podaniem poporodowym zgodnie z zasadami opisanymi powyżej zwiększa skuteczność profilaktyki do przeszło 99%.