Ciąża i poród

Konflikt serologiczny

U ludzi wyróżniamy cztery główne grupy krwi: A, B, AB, 0. Ale ważny jest również antygen krwinek małpich, który nazwano antygenem (czynnikiem) Rh (Rhesus). Antygen ten występuje u 85% populacji ludzkiej (Rh +), pozostałe 15% ludzi nie posiada tego czynnika i dlatego określamy ich Rh ujemnymi.

Niezgodność w zakresie czynnika Rh (kobieta z grupą krwi Rh ujemną a partner posiadający grupę Rh dodatnią) zagraża konfliktem serologicznym, który może wywołać chorobę hemolityczna płodu.

Jeżeli płód rozwijający się u matki Rh ujemnej odziedziczy od ojca antygen Rh (czyli grupę krwi RH dodatnią), a tak dzieje się w 60%, to w przypadku przecieku krwi płodu w czasie ciąży lub porodu do krwioobiegu matki w ilości przekraczającej 0,2 ml, dochodzi do uczulenia ciężarnej krwinkami płodowymi. Układ immunologiczny ciężarnej produkuje przeciwciała anty Rh skierowane przeciw krwinkom płodu.

Proces ten rozwija się dwuetapowo. Pierwszym etapem jest uczulenie kobiety antygenem czerwonokrwinkowym Rh i wytworzenie pamięci immunologicznej. Drugi etap polega na przechodzeniu przeciwciał anty Rh przez barierę łożyskową do płodu, łączenie się ich z antygenem Rh, co powoduje niszczenie Rh dodatnich krwinek płodu.

Efektem tej reakcji jest niedokrwistość (anemia) płodu. Sporadycznie tylko obserwuje się, że oba etapy zachodzą podczas jednej ciąży, ale nawet jeżeli się zdarzy, to nasilenie choroby hemolitycznej płodu w trakcie tej samej ciąży jest nieznaczne.

Do przecieku krwi płodowej do ciężarnej w większej ilości (przekraczającej 0,2 ml) dochodzi najczęściej podczas porodu, poronienia, odklejenia się łożyska, zabiegów wewnątrzmacicznych, wykonywanych w celach diagnostycznych lub leczniczych, a także pod koniec ciąży, krótko przed porodem. Istnieją również inne przyczyny prowadzące do wytworzenia pamięci immunologicznej: przetoczenie krwi niezgodnej grupowo, stosowanie wspólnych igieł i strzykawek przez narkomanów.

Przenikanie przeciwciał anty Rh nasila się po 16 - 18 tygodniach ciąży, a największe jest w III trymestrze, dlatego każdą ciąże konfliktową powinno zakończyć się w 37 - 38 tygodniu jej trwania.